Balans werk en ouderschap
We willen dat het op rolletjes loopt. Dat onze werkgever tevreden is en onze kinderen ’s avonds worden voorgelezen. We willen daar de energie voor hebben. Ook willen we onze kinderen op een sportclub en dat ze een instrument leren bespelen. Zwemles, typcursus, huiswerk. Kijkmiddag op school, vriendjes te spelen, donderdag gymspullen. Ouderavond, rapportgesprek. Op vrijdag mag wat lekkers mee. Halloween, Sint Maarten, Carnaval. Ouders nodig voor uitje, talentmiddag, luizenpluizen. Shit, was de inloopochtend van school deze week?
Achter alle actie huist het belangrijkste: we willen dat onze kinderen voelen dat we van ze houden. Dat ze voelen dat je de tijd voor ze neemt en het belangrijk vindt om te horen wat ze beleven. Maar al willen we dat ze aan het eind van hun jeugd tevreden terugkijken en in vertrouwen hun volwassenheid tegemoet gaan… we willen ook brood op de plank en een betrouwbare werknemer zijn. Dat onze collega’s op ons kunnen bouwen. Omdat het gaat om twee belangrijke taken, is de balans des te belangrijker.
Chantal is alleenstaande moeder van kinderen van vier en zes en werkt als ambulant begeleider bij Jayda CC. “Wat ik het meest lastig vind aan de combi, is mijn eigen grenzen bewaken. Dus om privé mijn werk volledig los te laten. Anders ben ik toch nog half aan het werk terwijl ik er voor mijn kinderen wil zijn. Thuis is thuis en werk is werk, zeg maar. Ik word daar wel steeds beter in, moet ik zeggen.” Ik vraag haar hoe ze die verbetering voor elkaar kreeg en hoe ze zorgt voor tijd voor zichzelf. “Telefoon echt wegleggen, of uitzetten. Het gebeurt weleens dat mijn dochter zegt: ‘Hé mam, je telefoon, je wordt gebeld.’ Dan zeg ik haar: ‘Laat maar gaan. Dat is mijn werk en ik ben nu vrij, dus ik ben nu met jullie…’ En hoe ik zorg voor tijd voor mezelf? Die vraag kan je misschien beter aan iemand anders stellen.” Ze lacht eventjes en denkt na. “Op bepaalde dagen heb ik nu mijn kinderen niet en dan zorg ik dat ik doe wat ik nodig heb. Bijvoorbeeld lekker een serietje kijken op de bank en dan niet veel hoeven doen, zeg maar. Gewoon even bijkomen. En op werkdagen plan ik dingen beter, bijvoorbeeld dat ik mijn eten voor ‘s avonds al klaar heb.”
Ook Marieke, zorgcoördinator bij Jayda CC en moeder van kinderen van tien en veertien, moest zoeken naar hoe ze tijd voor zichzelf kon overhouden. “Ik voel verantwoordelijkheid voor mijn gezin, maar ook voor alles rondom mijn werk. Inmiddels ben ik één dag per week vrij, dat was voorheen niet. Als mijn kinderen dan naar school zijn en mijn man is op zijn werk, dan heb ik lekker even tijd om mijn nagels te laten doen, of naar de kapper te gaan. Of ik ga gewoon een kopje thee drinken en even serietjes kijken.” Marieke vertelt dat ze ook ontspanning haalt uit sporten. “Ik doe aan volleybal en omdat het een teamsport is, voel je ook commitment naar elkaar. Het is drie keer per week – twee keer trainen en een wedstrijd. Daarna gaan we nog gezellig wat drinken. Dit helpt me om eventjes helemaal af te schalen van mijn thuissituatie en werk.”
In Nederland zijn er volgens het CBS momenteel 635.126 eenouderhuishoudens. Voor veel alleenstaande ouders is het combineren van werk en gezin een zoektocht. Chantal vertelt hoe zij de balans opnieuw moest uitvinden en wat ze daarvan leerde.
“Blijf altijd heel dicht bij jezelf. Bij je eigen normen en waarden. Leer je grenzen aangeven. En ik denk nu ook aan eerlijkheid: als je eerlijk bent over wat er in je leven gebeurt, helpt dat om begrip te vergroten. Bijvoorbeeld als je even wat meer afwezig bent. Ook naar je werkgever: zorg voor korte lijntjes en wees open. Dan weten mensen ook wat ze aan je hebben en heb je minder kans op overvraging. Ik vond die openheid wel even spannend, maar ik kreeg meer begrip dan ik van tevoren inschatte.”
Ook als je meer balans hebt, je grenzen voldoende kunt aangeven en wat tijd voor jezelf creëerde, kan het leven je gebeurtenissen toeschuiven die meer energie vragen dan wenselijk.
Marieke leerde herkennen wanneer de balans dreigt te verdwijnen. “Als ik mezelf er niet meer toe kan bewegen om te sporten bijvoorbeeld, dan is dat voor mij een signaal. Dan gaan werk of andere dingen de overhand nemen en is er geen ruimte meer voor mij om op te laden. Daar ben ik me heel bewust van.” Ik vraag haar welke signalen ze bij zichzelf herkent. “Er zijn dingen die ik heel leuk en belangrijk vind om te doen. Als ik me daar niet meer toe kan zetten, moet ik echt iets gaan veranderen. En ik merk het als ik prikkelbaarder ben naar mijn kinderen en ze minder goed kan verdragen. Vaak heb ik best veel geduld, dus het is zeker een signaal als mijn lontje korter wordt. Ik wuif het ook niet weg als ik meerdere nachten niet goed doorslaap. Dan ga ik onderzoeken wat er speelt, vervolgens praat ik erover en kan me dan kwetsbaar opstellen.”
Marieke ervaart dat openheid positief werkt: er is begrip en er wordt meer rekening gehouden met elkaar. “Ik kan zeggen dat Jayda CC voor mij een heel menselijk karakter heeft, waardoor het makkelijker is om jezelf te zijn. Ik heb dat ook wel anders ervaren… en hier is het niet meer dan normaal. Dat waardeer ik erg aan Jayda CC. Je wilt ook in je functie dichtbij jezelf kunnen blijven.” In het weekend kan ze haar werk goed loslaten en helemaal bij haar gezin zijn. Maar bij niemand is het alleen koek en ei. Marieke onderstreept het belang van een goed netwerk en, net als Chantal, gelooft ze in eerlijkheid. “Je hoeft je niet anders, groter of sterker voor te doen dan je bent. Het is mooi, en een kracht, als je echt kan laten zien: dit ben ik en dit heb ik nodig. Altijd een lach op je gezicht hoeft niet. Soms is het allemaal even minder leuk, dat hoort erbij. Als je dat niet deelt, raak je vol en overbelast. Naast een lach mag ook een traan bestaan.”