Tips van een tachtiger
Een zachte geur van versgebakken wafels en een stralend gezicht. Gelijk voel ik me welkom. In de huiskamer hangen enkele van haar geborduurde kunstwerken. Ik zie de vier jaargetijden, natuurlandschappen en quotes, en lees de sierlijke letters. ‘Ook liefde vraagt onderhoud’, ‘Vergeet de mooie dagen niet’, ‘Luisteren kan zoveel zeggen’. Ik lach naar haar. “Wil je wat perensap”, vraagt ze. “Gisteren gemaakt.”
Willie neemt de tijd voor een goed ontbijt. Haar huis en tuin onderhoudt ze zelf. “Tussendoor moet ik wel rusten hoor”, zegt ze met een glimlach. “Dan ga ik een halfuurtje zitten met een boek.” In de weekenden heeft ze haar zus te logeren. Ze gaan graag naar feestjes en verjaardagen en op dinsdag gymmen. Ook in haar tuin is Willie veel in beweging. “Ik ben nu eigenlijk net te laat met snoeien. De rozen moeten eruit, want anders worden het rozenbottels. Dat mag niet, want die trekken veel voeding uit de rozenstruik.” Omdat ze laatst met de fiets is gevallen, besloot ze een driewieler te bestellen. “Dus ik ben het lopen nu aan het opvoeren hè, want ik fietste veel.”
In Willies buurt wonen meerdere ouderen alleen. “We houden elkaar wel in de gaten. Toevallig gisteren zat mijn buurman met zijn hondjes. We zijn even op pad geweest om hen te laten knippen, want hij rijdt niet meer zo graag.” In haar buurt zijn er meer ouderen actief. “Ik ken iemand van 91, nou, hij loopt hele rondjes het hele jaar. Dus ik zei hem afgelopen week: jij bent een voorbeeld voor mij.”
“Het is zo belangrijk om onder de mensen te blijven”, vertelt Willie. Ze ziet ook ouderen die niet goed weten hoe dat aan te pakken. “Je moet zelf de leuke dingen opzoeken. Ga naar de soos, een gymgroep of meld je aan bij de Zonnebloem. Of misschien kun je als kind daar je moeder of vader bij helpen.”
Willie heeft twee zoons en vier kleinkinderen. Toen ze tachtig was, zes jaar geleden, overleed haar man. Dit was niet het eerste grote verlies dat ze moest dragen, want eigenlijk heeft ze vier kinderen. “In 1968 werd onze tweeling geboren, twee meisjes. Petra was de eerste. Zij is gelijk overleden, doodgeboren eigenlijk. Ik mocht haar niet eens zien, zo ging dat in die tijd. Daarna kwam Irene. Zij moest aan de zuurstof, maar al gauw mocht ze mee naar huis. Ze was best een zorgenkindje, maar het lukte allemaal prima. Ik ben zelf kraamverzorgster geweest, dus dat kwam wel goed.” Ze blijft even stil. “Nou, en ze is twee jaar gezond gebleven.” Ze zwijgt weer en ik vraag of ze nog wel verder wil praten. Ze knikt dat het goed is. “En toen, op een nacht, dachten we ‘oh, er wordt ingebroken’. Maar het was Irene die in haar kamertje naar lucht lag te happen. Ze was heel benauwd. Het was gewoon een zagend geluid. Dus we schrokken erg en belden de dokter. En nou, die wilde niet komen. ‘Geef maar een aspirientje’, zei hij. Maar ik wikkelde haar in een deken en we gingen gelijk naar het ziekenhuis. Eer dat we bij het ziekenhuis waren, was ze al in coma.”
Na een halfjaar in coma mocht Irene mee naar huis. “Maar dat was eigenlijk niks meer. Ze at nog en kon verder helemaal niks. Dus de dokter zei: ‘doe haar in een tehuis’. Nou, dat vonden we verschrikkelijk, maar we hebben het wel gedaan. Want ja, in die tijd kon je wel vijf jaar moeten wachten voordat je een plekje kreeg als je je kindje mee naar huis nam. Vanuit het ziekenhuis had ze gelijk een plekje.”
Willie was uiteindelijk tevreden met waar Irene terechtkwam. Een particulier huis met tien kinderen. Ze bezochten haar ieder weekend, samen met hun vierjarige zoontje Frank.
Zes jaar na de geboorte van de tweeling kregen ze nog een zoon, René. Toen de kinderen groter werden, verdeelden ze de tijd. “We zeiden tegen de jongens: een weekend voor jullie en een weekend voor haar.”
Willie ging om met het verlies door te doen wat ze wel kon. Zo bleef ze alle jaren kleertjes voor Irene naaien. “Ik had alles voor haar over. En de kleertjes nam ik iedere keer mee. Als ze ziek was, kon ik daar altijd terecht. Ook ‘s nachts gingen we er weleens naartoe. Op een gegeven moment, ze was toen negentien jaar, was ze weer ziek en ik zei tegen Bert: ik ga vanavond nog. Ik heb haar wat pap gevoerd, want ze at bijna niet meer. In de ochtend werden we gebeld, ze zeiden: ‘Kom alsjeblieft gauw, want ze is zo benauwd en we denken dat ze het niet lang meer maakt’. Eer dat we er waren was ze al overleden.”
Willie denkt dat het heel persoonlijk is hoe iemand omgaat met zo’n groot verdriet. “Je bent een optimistische figuur, wat meer nuchter of eerder depressief. Dat laatste gebeurde me niet, gelukkig.” Ze denkt even na. “Ik denk ook omdat ik het gevoel had dat ik er alles aan gedaan had. Ik deed wat ik kon. En ook een stukje nuchterheid.” Ik vraag haar wat ze met dat laatste bedoelt. “Het gebeurt in het leven, zulke dingen. Het doodgaan van Bert ook. Het gebeurt nou eenmaal. En dit gebeurde er bij mij. Bij anderen gebeuren er weer andere dingen die erg zijn. Niemand komt er onderuit. Laat het er gewoon zijn.”